بارداری دوقلویی یکی از تجربه های خاص و هیجان انگیز در دوران بارداری است که با پیچیدگی ها و مراقبت های ویژه ای همراه می باشد. بسیاری از مادران دوقلو باردار همواره این سؤال را دارند که زایمان دوقلوها بهتر است طبیعی انجام شود یا سزارین؟ در واقع ، پاسخ این پرسش به شرایط جسمی مادر، وضعیت قرارگیری جنین ها و تشخیص پزشک متخصص زنان و زایمان تهران بستگی دارد. در ادامه این مطلب ، به بررسی انواع روش های زایمان دوقلویی ، شرایط انجام هر روش ، خطرات احتمالی و نکات مراقبتی مهم بعد از زایمان می پردازیم.
آیا زایمان دوقلویی به روش طبیعی امکان پذیر است؟
زایمان طبیعی در بارداری دوقلویی تنها در شرایط خاصی قابل انجام است و باید حتماً تحت نظارت مستقیم پزشک متخصص زنان و زایمان انجام شود. مهم ترین شرایط برای انجام زایمان طبیعی دوقلوها عبارت اند از:
- قرار گرفتن سر هر دو جنین به سمت پایین دهانه رحم: این وضعیت در حدود ۴۰ درصد از بارداری های دوقلویی اتفاق می افتد و یکی از پیششرط های مهم برای زایمان طبیعی است.
- رسیدن به هفته ۳۳ بارداری یا بیشتر: در این زمان معمولاً جنین ها به رشد کافی رسیده اند و زایمان دوقلویی ایمن تری خواهند داشت.
- رشد طبیعی و وزن مناسب هر دو جنین: هر یک از نوزادان باید حداقل نیم کیلوگرم وزن داشته باشند تا توانایی تنفس و سازگاری بعد از تولد را داشته باشند.
اگر نوزاد اول با سر پایین قرار گرفته باشد ، احتمال زایمان طبیعی افزایش می یابد. اما در صورتی که سر نوزاد دوم رو به بالا باشد ، ممکن است بعد از تولد جنین اول ، پزشک تشخیص دهد که تولد جنین دوم باید با عمل سزارین انجام شود. در مقابل ، اگر سر جنین اول به سمت بالا باشد ، بهترین و ایمن ترین روش ، سزارین خواهد بود.
تفاوت زایمان دوقلویی با زایمان تک قلویی
زایمان دوقلویی در مقایسه با زایمان تک قلویی پیچیده تر است ، زیرا بدن مادر باید دو جنین را به طور همزمان تحمل کند و این مسئله فشار بیشتری بر اندام های داخلی و رحم وارد می کند. احتمال بروز برخی عوارض مانند فشار خون بالا ، زایمان زودرس یا خونریزی پس از زایمان نیز در بارداری های دوقلویی بیشتر است.
به همین دلیل ، توصیه می شود مادران دوقلو باردار در تمام طول دوران بارداری تا زمان زایمان ، تحت مراقبت دقیق پزشک متخصص زنان و زایمان باشند تا هرگونه تغییر یا خطر احتمالی به موقع کنترل شود.
بهترین زمان برای زایمان دوقلوها
به طور میانگین ، زایمان دوقلوها در هفته ۳۶ بارداری انجام می شود ، یعنی حدود یک ماه زودتر از زمان طبیعی زایمان تک قلو (هفته ۴۰). این تصمیم معمولاً بر اساس بررسی های سونوگرافی و وضعیت قرارگیری جنین ها در رحم گرفته می شود.
برخی از بارداریهای دوقلویی ممکن است به صورت طبیعی تا هفته ۳۷ ادامه پیدا کنند، اما در بسیاری از موارد به دلیل فشار بالای رحم و احتمال پارگی زودرس کیسه آب، پزشک توصیه میکند زایمان کمی زودتر انجام شود تا خطرات احتمالی کاهش یابد.
در هفته ۳۷ معمولاً جنین ها وزن و رشد کافی دارند و از سلامت مناسبی برخوردارند ، به همین دلیل این زمان یکی از بهترین و ایمن ترین بازه ها برای زایمان دوقلویی به شمار می آید.
خطرات و مشکلات احتمالی زایمان دوقلویی به روش سزارین
اگرچه زایمان سزارین یکی از رایج ترین روش ها برای تولد دوقلوها است ، اما ممکن است با چالش هایی همراه باشد. از آنجا که رحم در بارداری دوقلویی بیشتر از حد معمول کشیده می شود ، احتمال زایمان زودرس افزایش می یابد. در این حالت ، زایمان سزارین ممکن است برای سلامت مادر و نوزادان ضروری باشد ، اما در عین حال با پیچیدگی هایی نیز همراه است.
برخی از خطرات احتمالی در بارداری دوقلویی به شرح زیر می باشند:
- افزایش فشار خون و پره اکلامپسی
- مشکلات مربوط به جفت و جدا شدن زودرس آن
- دیابت بارداری به دلیل تغییرات هورمونی
- کاهش مایع آمنیوتیک و محدودیت رشد جنین
- احتمال خونریزی پس از زایمان
- عفونت رحم یا بخیه ها در زایمان دوقلویی
- سندروم انتقال خون قل به قل (TTTS) در دوقلوهای همسان
با این حال ، انجام چکاپ های منظم و زایمان در بیمارستان مجهز و تحت نظر پزشک مجرب ، می تواند احتمال بروز این خطرات را به حداقل برساند.
شرایط لازم برای انجام سزارین در زایمان دوقلوها
در برخی موارد ، پزشک توصیه می کند زایمان دوقلوها حتماً به روش سزارین انجام شود. در چنین شرایطی ، سزارین می تواند ایمن ترین روش زایمان دوقلوها باشد و از خطرات احتمالی برای مادر و نوزادان جلوگیری کند. این شرایط شامل موارد زیر است:
وضعیت قرارگیری دوقلوها در رحم هنگام زایمان
محل قرارگیری جنین ها در رحم نقش مهمی در تصمیم گیری برای نوع زایمان دوقلویی دارد. در صورتی که سر هر دو جنین به سمت پایین باشد ، معمولاً امکان زایمان طبیعی وجود دارد. اما اگر یکی از جنین ها به پهلو یا برعکس قرار گرفته باشد ، احتمال انجام سزارین بیشتر خواهد بود. در برخی موارد ، پزشک ممکن است پس از تولد جنین اول ، تصمیم به سزارین برای جنین دوم بگیرد تا از خطر خفگی یا آسیب به نوزاد جلوگیری شود. همچنین اگر یکی از جنین ها از دیگری بزرگ تر باشد ، احتمالاً زایمان سزارین پیشنهاد می شود تا از وارد شدن فشار به جنین کوچک تر پیشگیری شود.
مراقبت های بعد از زایمان دوقلویی
مهم نیست زایمان شما به صورت طبیعی انجام شده باشد یا سزارین؛ در هر دو حالت لازم است تا زمان بهبودی کامل ، نکات مراقبتی خاصی را رعایت کنید تا ریکاوری سریع تر و سلامت مادر و نوزادان تضمین شود.
۱. استراحت کافی
الگوی خواب خود را طوری تنظیم کنید که بتوانید در فواصل زمانی کوتاه استراحت کنید. نوزادان دوقلو معمولاً هر سه ساعت نیاز به تغذیه و رسیدگی دارند ، بنابراین بهتر است مادر بخشی از مراقبت را با کمک خانواده تقسیم کند.
۲. تغذیه سالم و مقوی بعد از زایمان دوقلویی
تغذیه مناسب نقش بسیار مهمی در ریکاوری بدن مادر و تأمین انرژی برای شیردهی پس از زایمان دوقلویی دارد. مصرف مواد غذایی غنی از پروتئین ، سبزیجات تازه ، غلات ، میوه ها ، لبنیات و حبوبات توصیه می شود. برای جلوگیری از یبوست نیز باید مصرف مایعات فراوان و مواد غذایی سرشار از فیبر را در برنامه روزانه گنجاند.
۳. مراقبت از زخم سزارین
اگر زایمان دو قلویی شما به روش سزارین انجام شده است ، حتماً زخم ها را روزانه با محلول ضدعفونی تمیز کنید و از کرم های آنتی بیوتیکی طبق دستور پزشک استفاده نمایید. از انجام فعالیت های سنگین تا چند هفته خودداری کنید تا بخیه ها کاملاً ترمیم شوند.
۴. فعالیت بدنی ملایم
پس از تأیید پزشک ، می توانید تمرینات سبک مخصوص مادران بعد از زایمان دوقلویی را برای تقویت عضلات لگن آغاز کنید. این تمرین ها به بهبود گردش خون ، جلوگیری از افتادگی رحم و تسریع روند بهبودی کمک می کنند.
۵. رعایت بهداشت و پرهیز از رابطه جنسی
تا زمان بهبودی کامل بخیه ها و پایان خونریزی پس از زایمان ، باید از برقراری رابطه جنسی خودداری شود. رعایت بهداشت شخصی بسیار مهم است ، به ویژه پس از زایمان طبیعی. روزانه دوش بگیرید و محل بخیه ها را با حوله تمیز و نرم خشک کنید.
سخن آخر
زایمان دوقلویی تجربه ای خاص ، هیجان انگیز و در عین حال چالش برانگیز است. انتخاب نوع زایمان (طبیعی یا سزارین) بستگی به شرایط فیزیکی مادر، وضعیت قرارگیری جنین ها و نظر پزشک دارد. اگر تحت نظارت یک پزشک متخصص زنان و زایمان مجرب قرار داشته باشید و مراقبت های دوران بارداری و پس از زایمان را به خوبی رعایت کنید ، می توانید از یک زایمان ایمن و موفق برای هر دو نوزاد خود لذت ببرید.
