سرطان دهانه رحم یکی از شایع ترین سرطان ها در میان زنان است که در صورت تشخیص دیر هنگام می تواند به تهدیدی جدی برای سلامت و حتی جان فرد تبدیل شود. این بیماری در اثر رشد غیر طبیعی سلول های دهانه رحم ایجاد می شود و در مراحل پیشرفته امکان گسترش به سایر اندام های بدن را دارد. آگاهی از چیستی سرطان دهانه رحم ، علل بروز آن و نقش ویروس HPV در ایجاد بیماری ، گام مهمی در پیشگیری محسوب می شود. خوشبختانه این سرطان در صورت تشخیص زودهنگام ، قابل کنترل و درمان است. انجام غربالگری منظم مانند تست پاپ اسمیر و HPV نقش کلیدی در شناسایی زودرس دارد. مراجعه به موقع به متخصص زنان و زایمان ، مهم ترین عامل در پیشگیری ، تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان مؤثر است.
سرطان دهانه رحم چیست؟
سرطان رحم یا سرطان سرویکس ، یک نوع سرطان است که در بافت های دهانه رحم (سرویکس) اتفاق می افتد. این نوع سرطان اکثراً به وسیله پاپیلوماویروس (HPV) ایجاد می شود. سرطان رحم در اثر رشد و یا تغییر شکل نامتعارف سلول های دهانه رحم ایجاد می شود. علایم آن شامل خونریزی غیر عادی ، درد در ناحیه پایین شکم و تغییر در ترشحات واژن هستند. برای تشخیص ، آزمایش پاپ اسمیر یا آزمایش HPV مورد استفاده قرار می گیرد. درمان این بیماری شامل جراحی ، پرتو درمانی یا درمان های دارویی است. واکسن های HPV نیز می توانند از ابتلا به این نوع سرطان جلوگیری کنند. در ادامه مقاله به هر مورد به طور جداگانه خواهیم پرداخت. مراجعه به موقع به متخصص زنان و زایمان تهران و اینکه سرطان دهانه رحم در مرحله اولیه تشخیص داده شود ، درمان و معالجه آن را تسهیل می کند و احتمال نجات بیمار را افزایش می دهد.
علت سرطان دهـانه رحم
از موارد ذیل می توان به عنوان دلایل بروز سرطان در رحم نام برد :
- ویروس HPV یا پاپیلومای انسانی ، یکی از دلایل ابتلا به سرطان رحم می باشد که قادر است به تدریج بعضی از سلول های گردن رحم را تبدیل به سلول های سرطانی کند.
- از دیگر عواملی که می تواند زمینه ساز بروز سرطان در رحم شوند ، می توان به ضعف سیستم ایمنی بدن بویژه ضعف سیستم ایمنی در حالت اکتسابی ( بیماری ایدز ) اشاره کرد.
- برخی داروها که به منظور سرکوب سیستم ایمنی ، مصرف می شوند می توانند یکی دیگر از علل ابتلا به سرطان دهانه رحمی باشند.
موارد دیگری نیز وجود دارند که می توانند منجر به ابتلا سرطان دهـانه رحم شوند که عبارتند از :
- مصرف سیگار و دخانیات
- مصرف داروهای ضد بارداری
- شروع رابطه جنسی در سنین پایین
- مقاربت جنسی با افراد مختلف
علائم سرطان دهانه رحم
انواع سرطان دهـانه رحم
- آدنوکارسینوم: آدنوکارسینوم یکی از انواع سرطان سرویکس است که از سلول های غده ای (غدد ترشح کننده) پوشش داخلی دهانه رحم نشأت می گیرد. این نوع سرطان حدود ۱۰ درصد از کل موارد سرطان دهانه رحم را شامل می شود و اغلب با علائم دیررس ، تشخیص آن کمی مشکل تر است. آدنوکارسینوم معمولاً در بخش داخلی کانال گردنی ایجاد می شود و می تواند به بافت های اطراف منتشر شود. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری و بررسی سلول های دهانه رحم اهمیت بالایی دارد.کارسینوم سنگفرشی: کارسینوم سنگفرشی شایع ترین نوع سرطان رحم است و تقریباً ۹۰ درصد موارد را تشکیل می دهد. این نوع سرطان از سلول های سنگفرشی پوشش بیرونی دهانه رحم شروع می شود و معمولاً علائم اولیه ای مانند خونریزی غیر طبیعی یا درد ندارد. کارسینوم سنگفرشی به آرامی رشد می کند ، اما در صورت پیشرفت می تواند به بافت های اطراف و دیگر ارگان ها سرایت کند. غربالگری منظم و تست پاپ اسمیر نقش کلیدی در تشخیص و پیشگیری از این نوع سرطان دارد.
مراحل سرطان دهانه رحم
- مرحله یک: در این مرحله ، سلول های سرطانی فقط در دهانه رحم و سطح خارجی سرویکس قرار دارند. بدون انتشار به بافت های اطراف.
- مرحله دو: در این مرحله ، سلول های سرطانی به بافت های مجاور دهانه رحم انتقال پیدا می کنند ، اما هنوز به دیگر اندام ها یا بافت ها منتقل نشده اند.
- مرحله سه: سرطان در این مرحله گسترش می یابد و ممکن است به ساختارهای مجاور مانند مثانه یا لوله های تخمدان نیز منتقل شود.
- مرحله چهار: در این مرحله ، سرطان به اندام ها و بافت های دورتر از رحم ، مانند کبد ، ریه ها یا استخوان ها منتقل می شود. در این مرحله ، درمان بیشتری برای کنترل علائم و رشد سلول های سرطانی انجام می شود ، اما نتیجه درمان در این مرحله از سرطان قطعی نیست.
این مراحل تنها خلاصه ای از پیشرفت سرطان دهانه رحم هستند و هر فرد و هر موردی ممکن است ویژگی ها و عوارض به خصوص خود را داشته باشد.
تشخیص و پیشگیری سرطان دهـانه رحم
این بیماری در مراحل اولیه ، از طریق غربالگری از دهانه رحم به وسیله پاپ اسمير و نمونه برداری از آن تشخیص داده می شود. در مراحل بعدی جهت بررسی پیشروی یا عدم پیشروی این بیماری ، فرد تحت تصویربرداری پزشکی قرار می گیرد. پیشگیری از سرطان دهانه رحم با انجام منظم غربالگری های پزشکی مانند تست پاپ اسمیر و آزمایش HPV امکان پذیر است. همچنین واکسیناسیون علیه ویروس HPV و رعایت سبک زندگی سالم می تواند ریسک ابتلا به این بیماری را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
-
تزریق واکسن HPV
از طریق واکسن HPV ، می توان از بدن در برابر دو گروه از خانواده ویروس HPV ، حفاظت نموده و حدودا به میزان ۷۵ – ۶۵ درصد از ابتلا به سرطان دهانه رحم جلوگیری به عمل آورد. توصیه می شود قبل از اولين مقاربت جنسی ، نسبت به انجام آزمایش اچ پی وی و همچنین تزریق واکسن HPV اقدام نمایید.
توجه مهم
لازم به ذکر است که بعد از تزریق واکسن نیز ، احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم همچنان وجود دارد.
بنابراین طی بازه زمانی معین ، سلول های دهانه رحم باید مورد معاینه و نمونه برداری قرار گیرند.
همچنین توصیه می شود که زوجین پس از اولین مقاربت ، در صورت مواردی مانند لکه بینی بعد از مقاربت یا نمای غیر طبیعی سرویکس ، واکسیناسیون ، پاپ اسمیر سالانه و کولپوسکوپی انجام دهند.
-
غربالگری از دهانه رحم
به طور کلی سرطان دهـانه رحم ، در اثر تغییرات پیش سرطانی و تقریبا پس از 20 – 10 سال وسعت یافته و پیشروی می کند. در این مرحله می توان با غربالگری از سلول های دهانه رحم ، به تشخیص تغییرات پیش سرطانی پرداخته و از طریق درمان آن نسبت به پیشگیری از سرطان دهـانه رحمی اقدام نمود.
-
آزمایش پاپ اسمیر
از دیگر اقدامات موثر در راستای تشخیص و همچنین جلوگیری از کنسر دهـانه رحم ، انجام تست پاپ اسمیر طی دوره های متناوب می باشد. لازم به ذکر است که خانم ها پس از تجربه اولین رابطه جنسی ، باید سالیانه یک مرتبه نسبت به انجام این تست اقدام کنند. چنانچه جواب تست پاپ اسمیر در دو دوره ، منفی باشد می بایست انجام آن را به هر 3 سال یکبار تغییر داد. این تست ، 7 روز بعد از اتمام دوره قاعدگی و 2 روز پس از رابطه جنسی می بایست انجام شود. به طور کلی تست پاپ اسمیر ، به عنوان یک آزمایش ساده تلقی می شود که دردی به همراه ندارد و به کمک آن می توان سلول های غیرطبیعی داخل و اطراف دهانه رحم را شناسایی کرد.
جهت انجام این تست ، سلول های دهانه رحم برداشته شده و به منظور بررسی بیشتر و تایید وجود سرطان ، زیر میکروسکوپ قرار داده می شوند. شستشوی واژن از دو روز قبل از انجام تست پاپ اسمیر ممنوع می باشد ، زیرا احتمال مخفی شدن یا شسته شدن سلول های غیرطبیعی در اثر شستشوی واژن وجود دارد.
توجه داشته باشید که راه های زیر نیز در راستای پیشگیری از سرطان دهانه رحم ، کاربرد موثری دارند :
- باید از برقراری مقاربت جنسی با افراد مختلف خودداری شود.
- توصیه می شود طی نزدیکی جنسی ، از کاندوم استفاده شود.
چه افرادی در معرض سرطان دهانه رحم هستند؟
عواملی هستند که می توانند ریسک ابتلا به این سرطان را در افراد بالا ببرند این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- دیابت
- ویروسHPV
- مصرف دخانیات
- عفونت زنانه شدید
- ژنتیک و داشتن سابقه خانوادگی
فیلم درباره سرطان رحم
درمان سرطان دهانه رحم
بدیهی است که درمان سرطان در دهانه رحم همچون دیگر بیماری ها اگر به موقع انجام شود در نتیجه درمان اثر گذار است. به طور کلی پروسه درمان سرطان دهـانه رحم ، می تواند تلفیقی از پرتو درمانی ، شیمی درمانی و جراحی باشد. آمار ابتلا به سرطان دهـانه رحم در اکثریت موارد مربوط به کشورهای جهان سوم می باشد ، اما شمار مبتلایان به این بیماری در کشورهای پیشرفته به دلیل اجرای برنامه های پیشرفته غربالگری دهانه رحم ، به میزان چشمگیری در حال کاهش است. همان طور که گفته شد سرطان دهانه سرویکس قابل درمان می باشد. اما شرایط درمانی به موارد زیر بستگی دارد:
- اندازه و استیج سرطان که افراد به آن مبتلا شده است.
- میزان منتشر شدن سرطان در ارگان های دیگر
- سلامت عمومی شخص
روش های درمان سرطان دهانه رحم
این درمان شامل جراحی ، شیمی درمانی و پرتو درمانی می باشد که البته ممکن است شامل درمان هایی با داروهای هدفمند برای درمان سرطان تلقی شود. برای شروع متخصصین در ابتدا برای شما روش های درمانی را توضیح می دهند و از مزایا و معایب آن سخن می گویند. در مورد اینکه کدامیک از تکنیک های درمانی برای شما مناسب تر می باشد تحقیق می کند. در نهایت در حین درمان جلساتی برای چک آپ وجود دارد که در آن وضعیت شما قبل و بعد از هرجلسه درمانی مورد بررسی قرار می گیردکه می تواند آزمایشات و اسکن ها را در بر داشته باشد. در صورتی که فرد هر گونه عوارضی را تجربه کرد می تواند در خصوص آن با پزشک صحبت کند.
پرتو درمانی
در این تکنیک با بکارگیری از اشعه ایکس با انرژی بسیار بالا به سلول های سرطانی آسیب می زنند و آن ها را از بین می برند. این اشعه تنها سلول های سرطانی را در ناحیه مورد درمان از بین می برد. این نوع درمان ممکن است از طریق مختلف که شامل داخلی و خارجی یا ترکیبی از این دو باشد انجام شود. این درمان به همراه شیمی درمانی اصلی ترین تکنیک برای درمان سرطان دهانه رحم به شمار می رود.
شیمی درمانی
شیمی درمانی از داروها برای از بین بردن سلول های سرطانی بهره می گیرد. از این تکنیک برای کوچک کردن سلول های سرطانی پیش از جراحی نیز استفاده می کنند. بعد از جراحی نیز به همراه رادیوتراپی (پرتودرمانی) برای جلوگیری از بازگشت دوباره سلول های سرطانی به کار برده می شود. زیرا سرطان های پیشرفته می توانند در ارگان های دیگر پخش شوند یا مجددا در بدن رشد کنند.
درمان با داروهای هدفمند
در صورتی که افراد به سرطان پیشرفته دهانه رحم مبتلا شده باشند یا سرطان دوباره باز گردد معمولا استفاده از این داروها از طریق تزریق به ورید برای افراد تجویز خواهد شد. هدف از استفاده از این داروها کمک به کوچک کردن سلول های سرطانی یا جلوگیری از رشد آن ها می باشد و قادر به درمان سرطان نیستند.
سخن آخر
زندگی کردن با سرطان دهانه رحم می تواند بسیار برای افرادی که مبتلا به این بیماری هستند و اطرافیان آن ها چالش برانگیز باشد. افراد معمولا بعد از اینکه این موضوع را متوجه می شوند عصبی یا افسرده و عصبانی شوند.دوستان و افراد خانواده می بایست کاملا حامی این اشخاص باشند. روش های درمانی برای این سرطان وجود دارد که پزشک با توجه به شرایط اشخاص یکی از این موارد را انتخاب خواهد کرد.
